„Konto na słupa” za kilkaset złotych – kiedy grozi zarzut prania pieniędzy?

300–1000 zł za rachunek: łatwy zarobek, który może skończyć się postępowaniem karnym

We wrześniu 2026 r. Prokuratura Regionalna w Łodzi opisała sprawę osób, które według aktu oskarżenia udostępniały rachunki za wynagrodzenie rzędu 300–1000 zł. Na konta miały trafiać środki pochodzące z oszustw „na pracownika banku”, a właścicielom rachunków zarzucono udział w praniu pieniędzy.

Ten mechanizm jest atrakcyjny dla sprawców, bo rozdziela osobę wyłudzającą pieniądze od rachunku, na który wpływają. Dla właściciela konta problem zaczyna się często dopiero wtedy, gdy bank blokuje środki albo Policja pyta, dlaczego obce pieniądze wpłynęły właśnie na jego rachunek.

Jak działa „konto na słupa” i dlaczego numer rachunku to dopiero początek

W praktyce „udostępnienie konta” może oznaczać bardzo różne zachowania: podanie numeru rachunku, przekazanie karty i PIN-u, udostępnienie bankowości elektronicznej, autoryzowanie przelewów, wypłatę gotówki z bankomatu albo zakup kryptowaluty za środki, które chwilę wcześniej wpłynęły od pokrzywdzonego.

Im większa kontrola właściciela rachunku nad przepływem i im bardziej aktywnie wykonuje instrukcje osoby trzeciej, tym szerszy materiał będzie analizowany przez organy. Nie można jednak automatycznie uznać, że każdy posiadacz rachunku, przez który przeszedł przestępczy przelew, popełnił przestępstwo.

Typowa ścieżka jest krótka: ogłoszenie o „pracy”, „testowaniu płatności” albo szybkim zarobku → przekazanie numeru rachunku lub dostępu do bankowości → wpływ środków od pokrzywdzonego → przelew dalej, wypłata w bankomacie albo zakup kryptowaluty. Każdy z tych etapów zostawia inne ślady. Dlatego prokuratura nie musi opierać sprawy wyłącznie na tym, do kogo formalnie należał rachunek.

Co dokładnie penalizuje art. 299 § 1 Kodeksu karnego?

Art. 299 § 1 k.k. obejmuje szeroki katalog czynności dotyczących mienia pochodzącego z korzyści związanych z czynem zabronionym: m.in. przyjmowanie, posiadanie, używanie, przekazywanie, transfer, konwersję, ukrywanie oraz inne działania mogące udaremnić lub znacznie utrudnić ustalenie przestępnego pochodzenia, wykrycie, zajęcie albo przepadek mienia.

W sprawie „konta na słupa” prokuratura będzie więc analizowała nie tylko samo otwarcie rachunku, lecz również to, co nastąpiło po wpływie pieniędzy: wypłata, przelew dalej, przekazanie karty, zmiana limitów, kontakt z osobą kierującą transferem czy wynagrodzenie za udział.

Art. 299 § 1 k.k. obejmuje szeroki katalog zachowań dotyczących wartości majątkowych związanych z korzyściami z czynu zabronionego, jeżeli podejmowane czynności mogą udaremnić lub znacznie utrudnić ustalenie ich przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, wykrycie, zajęcie albo orzeczenie przepadku. W praktyce rachunek może być jednym z ogniw: przyjęcia, transferu, wypłaty czy dalszego rozproszenia pieniędzy.

To nadal nie oznacza, że każdy automatyczny wpływ na cudzy rachunek wypełnia znamiona przestępstwa po stronie właściciela konta. Odpowiedzialność wymaga przypisania konkretnej osobie jej własnej czynności i strony podmiotowej.

Najważniejsze pytanie obrony: co właściciel konta wiedział i na co się godził

Pranie pieniędzy jest przestępstwem umyślnym. Dla odpowiedzialności znaczenie ma więc strona podmiotowa: świadomość okoliczności i zamiar obejmujący zachowanie opisane w ustawie. Nie wystarcza mechaniczne stwierdzenie, że „pieniądze były z przestępstwa, więc właściciel konta jest winny”.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu w sprawie II AKa 220/18 podkreślił wagę wykazania strony podmiotowej; w tamtej sprawie oskarżony został ostatecznie uniewinniony. Sam formalny związek z rachunkiem nie może zastąpić dowodu świadomości i zamiaru odnoszącego się do znamion czynu.

Z drugiej strony brak wiedzy o każdym szczególe działalności innych osób nie musi sam w sobie wykluczać odpowiedzialności. W sprawie II AKa 22/19 Sąd Apelacyjny w Warszawie utrzymał skazanie osoby, która świadomie założyła rachunek mający służyć do przyjęcia nielegalnych środków; sąd wywodził świadomość z całokształtu konkretnych okoliczności, m.in. fałszywego adresu, braku legalnego celu otwierania kolejnego rachunku i sposobu współdziałania z innymi osobami. To nie jest jednak generalna zasada pozwalająca domniemywać zamiar z samego faktu posiadania konta.

W konkretnej sprawie znaczenie mogą mieć sygnały ostrzegawcze: płatność za samo konto, polecenie szybkiej wypłaty, przekazanie kart lub loginów, fikcyjny cel „pracy”, kolejne nietypowe wpływy czy brak zwykłej dokumentacji handlowej. Każdy z tych elementów trzeba oceniać łącznie z pozostałym materiałem dowodowym.

Jak prokuratura i sąd odtwarzają zamiar właściciela rachunku?

Zamiaru prawie nigdy nie da się odczytać wprost. Rekonstruuje się go z okoliczności: treści ogłoszenia, rozmów z werbującym, wysokości obiecanego wynagrodzenia, liczby rachunków, sposobu przekazania loginów, reakcji na wysokie wpływy, kolejnych wypłat oraz tego, czy właściciel konta pytał o źródło pieniędzy.

Znaczenie mają również elementy pozornie techniczne: logowania do bankowości, urządzenia, adresy IP, karty SIM, geolokalizacja wypłat, numery telefonów, rachunki docelowe i komunikatory. Dobra obrona powinna dlatego odtworzyć całą sekwencję zdarzeń, a nie ograniczać się do jednego zdania „nie wiedziałem”.

Art. 299 k.k. nie jest jedyną możliwą kwalifikacją

W zależności od roli osoby i jej porozumienia ze sprawcami organy mogą analizować również pomocnictwo do oszustwa albo inne przestępstwa związane z przepływem mienia. Kwalifikacja nie powinna być jednak dobierana „z nazwy procederu”, tylko do konkretnych czynności i zamiaru danej osoby.

To istotne również procesowo: inne dowody mają znaczenie dla osoby, która tylko udostępniła rachunek po wprowadzeniu jej w błąd, a inne dla osoby, która za prowizję wielokrotnie odbierała przelewy, wypłacała gotówkę i raportowała wykonanie poleceń.

W zależności od roli danej osoby mogą pojawić się również zarzuty pomocnictwa do oszustwa, udziału w szerszym porozumieniu albo inne kwalifikacje związane z konkretnymi przepływami. Trzeba jednak pilnować chronologii: pranie pieniędzy odnosi się do korzyści pochodzącej z czynu bazowego i nie można mechanicznie utożsamiać każdej czynności związanej z oszustwem z późniejszym „praniem” tej samej korzyści.

Czy za „wynajęcie konta” zawsze grozi 10 lat więzienia?

Nie. Podstawowy typ z art. 299 § 1 k.k. jest zagrożony karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Art. 299 § 5 i 6 przewiduje surowsze zagrożenie — od roku do 10 lat — m.in. gdy sprawca działa w porozumieniu z innymi osobami albo osiąga znaczną korzyść majątkową. Przy bardzo wysokiej wartości mienia znaczenie może mieć również art. 306b k.k., który dodatkowo zaostrza ustawowe zagrożenie dla wskazanych przestępstw, w tym określonych typów z art. 299 k.k.

Nie należy zatem oceniać ryzyka wyłącznie po kwocie wynagrodzenia za udostępnienie rachunku. Znacznie ważniejsza może być wartość środków przechodzących przez konto, liczba operacji, rola danej osoby i ustalony sposób działania. Komunikat Prokuratury Regionalnej w Łodzi z 15 września 2026 r. dotyczył konkretnej sprawy, w której prokuratura wskazała zagrożenie do 10 lat pozbawienia wolności — nie jest to automatyczna sankcja za każde „wynajęcie konta”.

Dostałeś wezwanie z Policji lub prokuratury – najpierw ustal swój status

To, czy ktoś jest świadkiem, osobą podejrzaną czy podejrzanym, wpływa na zakres jego praw i strategię. Podejrzany ma prawo do obrony i może odmówić składania wyjaśnień albo odpowiedzi na pytania. Zatrzymanemu na jego żądanie należy umożliwić kontakt z adwokatem lub radcą prawnym.

Przed pierwszym przesłuchaniem warto odtworzyć fakty i zachować dowody zamiast spontanicznie „dopowiadać” brakujące elementy. Zobacz również pierwsze przesłuchanie podejrzanego – prawa i strategia oraz prawa świadka i podejrzanego w KPK.

Świadek ma obowiązki inne niż podejrzany. Podejrzany ma m.in. prawo odmówić składania wyjaśnień lub odpowiedzi na pytania, a zatrzymany może żądać kontaktu z adwokatem. Dlatego zanim zaczniesz „wszystko tłumaczyć”, ustal, w jakim charakterze jesteś przesłuchiwany i czego dotyczy postępowanie. Szczegółowo opisujemy to w poradnikach o pierwszym przesłuchaniu podejrzanego i prawach świadka i podejrzanego.

Nie kasuj czatów, ogłoszenia ani historii logowania

Najgorszym odruchem po otrzymaniu wezwania jest „porządkowanie telefonu”. Wiadomości z rekruterem, zrzut ogłoszenia, historia połączeń, adres strony z ofertą pracy, dane profilu komunikatora czy e-mail mogą pokazywać, jak właściciel konta został pozyskany i co mu przekazano.

Te same materiały mogą oczywiście zawierać treści obciążające. Nie zmienia to faktu, że ich usuwanie po rozpoczęciu problemu może utrudnić rekonstrukcję rzeczywistego przebiegu zdarzeń. Strategię dowodową buduje się na istniejącym materiale, a nie przez jego niszczenie.

Usunięcie rozmowy po otrzymaniu wezwania może pozbawić Cię materiału, który pokazywał, że werbujący przedstawiał legalną historię albo że sam próbowałeś wyjaśnić pochodzenie środków. Z drugiej strony zachowana korespondencja może być dla organu dowodem obciążającym. Nie chodzi więc o selekcjonowanie materiału „pod wersję”, lecz o zachowanie kompletnego źródła i analizę jego znaczenia przed składaniem szczegółowych wyjaśnień.

Bank zablokował rachunek – nie improwizuj przelewów „żeby oddać pieniądze”

Jeżeli bank blokuje dostęp albo na rachunku pozostają środki nieznanego pochodzenia, samodzielne przesyłanie ich na rachunek wskazany przez osobę z komunikatora może pogorszyć sytuację. Podobnie wypłata gotówki „żeby konto się zgadzało” może zostać później odczytana jako kolejny element transferu.

Należy zachować komunikaty banku i ustalić, czy blokada wynika z procedur bezpieczeństwa, żądania organu czy innej podstawy. Dalsze działania powinny uwzględniać zarówno interes pokrzywdzonych, jak i ryzyko procesowe właściciela rachunku.

W razie blokady rachunku zanotuj dokładną datę, komunikat banku i czynności, których bank odmawia. Nie zakładaj jednak, że pracownik infolinii zna podstawę działań organów ścigania albo może ujawnić informacje objęte procedurami AML. Jeżeli środki należą do pokrzywdzonych, samodzielne „porządkowanie” przepływów może utrudnić późniejsze odtworzenie historii transakcji.

Jakie dowody mogą rzeczywiście rozstrzygać o odpowiedzialności?

W typowej sprawie znaczenie mają: historia rachunku z godzinami operacji, logowania i urządzenia, korespondencja z osobami wydającymi polecenia, sposób pozyskania właściciela rachunku, wysokość i forma wynagrodzenia, historia wcześniejszych podobnych transferów, nagrania rozmów, dane dotyczące wypłat oraz to, kto fizycznie posiadał kartę lub telefon.

Obrona powinna szukać nie tylko pojedynczych korzystnych wiadomości, lecz spójnej chronologii. Inaczej oceniana będzie osoba, która po pierwszym nietypowym wpływie kontaktuje się z bankiem, a inaczej osoba wykonująca serię szybkich operacji zgodnie z instrukcjami anonimowego „koordynatora”.

Materiały, które warto uporządkować chronologicznie:

• pierwotne ogłoszenie lub wiadomość, przez którą doszło do kontaktu,
• pełną korespondencję z osobą werbującą, a nie tylko wybrane screeny,
• historię rachunku wraz z tytułami i godzinami transakcji,
• dane dotyczące kart, wypłat gotówkowych i autoryzacji,
• informację, kto faktycznie miał telefon, kartę lub dostęp do aplikacji,
• dowody wynagrodzenia otrzymanego za udostępnienie rachunku albo jego braku.

Sygnały ostrzegawcze, które prokuratura może odczytywać jako świadomość ryzyka

Nie istnieje ustawowa lista „czerwonych flag”, ale w praktyce znaczenie mogą mieć okoliczności takie jak zapłata za samo użyczenie rachunku, brak rzeczywistej pracy lub towaru, polecenie oddania danych logowania, żądanie natychmiastowych wypłat, przelewy od wielu nieznanych osób, używanie kryptowalut lub przekazów gotówkowych bez ekonomicznego uzasadnienia.

Pojedyncza nietypowa okoliczność nie przesądza winy. Ich nagromadzenie może jednak wpływać na ocenę, czy osoba rzeczywiście uważała proceder za legalny, czy godziła się z tym, że rachunek służy do ukrywania pochodzenia pieniędzy.

Pojedyncza czerwona flaga nie przesądza winy. Inaczej wygląda student skuszony fikcyjną umową o pracę, a inaczej osoba zakładająca kolejne rachunki, przekazująca karty i kody obcej osobie oraz otrzymująca prowizję za każdy wpływ. W procesie znaczenie ma suma okoliczności i to, czy tworzą spójny obraz świadomości oraz akceptacji przestępnego celu.

Czy właściciel rachunku może być jednocześnie ofiarą oszustwa?

Tak. Przestępcy często pozyskują rachunki przez fałszywe oferty pracy, „obsługę płatności”, testy przelewów lub rzekome pośrednictwo finansowe. Osoba może utracić kontrolę nad bankowością, zostać wykorzystana jako warstwa techniczna i dopiero po czasie zorientować się, że uczestniczyła w nielegalnym przepływie.

Taka wersja wymaga jednak dowodów. Kluczowe stają się pierwotne ogłoszenie, sposób rozmowy z „pracodawcą”, zakres przekazanych danych, moment pojawienia się podejrzeń i późniejsze zachowanie właściciela rachunku.

Istnieją również sytuacje, w których właściciel rachunku sam został zmanipulowany: fałszywa rekrutacja, „operator płatności”, romans internetowy, rzekoma pomoc przy inwestycji. W takim wariancie trzeba równolegle badać jego własne pokrzywdzenie i to, czego racjonalnie mógł dowiedzieć się na kolejnych etapach. Obrona nie powinna jednak opierać się na etykiecie „ofiara”, lecz na dowodach pokazujących mechanizm wprowadzenia w błąd.

Jeżeli doszło do zatrzymania lub przeszukania, liczą się pierwsze godziny

Przy zatrzymaniu urządzeń trzeba ustalić, co zabezpieczono, jakie czynności wykonano i jaki jest status procesowy osoby. Nie warto składać obszernych spontanicznych wyjaśnień tylko po to, by „wszystko szybko wyjaśnić”, zanim zostanie uporządkowana chronologia.

Zakres obrony w postępowaniu przygotowawczym opisuje również strona prawo karne – obrona i reprezentacja. W sprawach o przepływy finansowe szczególnie ważne jest połączenie analizy prawnej z techniczną analizą rachunku i komunikacji.

Przykład: dwa podobne rachunki, dwie zupełnie różne sprawy

Wariant A: student odpowiada na ofertę zdalnej pracy, podaje numer rachunku, po pierwszym wpływie 8 000 zł ma przesłać pieniądze dalej, ale kontaktuje się z bankiem i zachowuje ogłoszenie oraz całą korespondencję. Wariant B: właściciel zakłada kilka rachunków, oddaje karty i loginy, dostaje prowizję od wpływów i regularnie wypłaca pieniądze według instrukcji.

W obu przypadkach przez rachunek mogą przejść środki pochodzące z oszustwa. Ocena świadomości, zamiaru i roli będzie jednak opierała się na zupełnie innym materiale dowodowym. Dlatego etykieta „konto na słupa” nie może zastępować analizy konkretnego zachowania.

Wariant A: osoba otrzymuje ofertę z dokumentami wyglądającymi jak umowa, wykonuje jedną operację, po pierwszym podejrzanym wpływie kontaktuje się z bankiem i zachowuje całą korespondencję. Wariant B: osoba za prowizję zakłada kilka rachunków, oddaje karty i kody, ignoruje kolejne wysokie wpływy i uczestniczy w wypłatach. Formalnie oba przypadki mogą zaczynać się od „udostępnienia konta”, ale materiał do oceny zamiaru jest zupełnie inny.

W sprawie o „konto na słupa” broni się fakty i zamiar, nie sam numer rachunku

Najważniejsze pytania brzmią: dlaczego rachunek został udostępniony, jakie instrukcje otrzymał właściciel, co wiedział o pochodzeniu środków, jakie czynności wykonał i co zrobił, gdy pojawiły się sygnały ostrzegawcze. To z tych elementów powstaje obraz procesowy.

Jeżeli pojawiło się wezwanie albo blokada rachunku, warto działać szybko, ale nie chaotycznie: zabezpieczyć dane, ustalić status procesowy i dopiero potem zdecydować o sposobie składania wyjaśnień.

Najczęstsze pytania